یکی از پرسش‌های مهمی که بسیاری از افراد، به‌ویژه مبتلایان به دیابت، در ماه رمضان مطرح می‌کنند این است که چرا بعد از افطار قند خون به‌طور ناگهانی بالا می‌رود و گاهی عدد آن با روزهای عادی قابل مقایسه نیست؛ پاسخ این مسئله تا حد زیادی به شرایط بدن در ساعات طولانی روزه‌داری برمی‌گردد، زیرا فرد از صبح تا زمان افطار، حدود دوازده تا چهارده ساعت غذایی دریافت نکرده و سلول‌های بدن به‌شدت نیازمند گلوکز و کربوهیدرات هستند، در چنین شرایطی وقتی افطار آغاز می‌شود، هر ماده قندی که سریع و ناگهانی وارد بدن شود، به‌سرعت وارد جریان خون شده و قند خون را بالا می‌برد، اما در افراد دیابتی چون ورود قند به داخل سلول‌ها به‌درستی انجام نمی‌شود یا با اختلال همراه است، مقدار بیشتری از قند در خون باقی می‌ماند و همین موضوع باعث افزایش محسوس قند خون بعد از افطار می‌شود؛ البته این افزایش ناگهانی فقط مخصوص افراد دیابتی نیست و حتی افراد سالم نیز ممکن است بعد از باز کردن روزه با مواد شیرین، افزایش قابل توجه قند خون را تجربه کنند، به همین دلیل شیوه مصرف مواد قندی در لحظه افطار اهمیت زیادی دارد؛ یکی از خوراکی‌هایی که بیشتر روزه‌داران هنگام افطار استفاده می‌کنند خرماست، اما نکته مهم این است که خرما نباید سریع جویده و با چای یا آب بلعیده شود، چون این کار باعث ورود ناگهانی قند به بدن می‌شود، بلکه بهتر است خرما آرام در دهان قرار بگیرد، مانند آب‌نبات مکیده شود، شیرینی آن کم‌کم با بزاق ترکیب شود، سپس مقدار کمی جویده و به‌آرامی بلعیده شود؛ یعنی یک یا دو عدد خرما بهتر است در چند دقیقه مصرف شود، نه در چند ثانیه، زیرا این روش کمک می‌کند قند به‌تدریج وارد بدن شود و از جهش ناگهانی قند خون جلوگیری گردد؛ این توصیه هم برای افراد دیابتی مفید است و هم برای افراد سالمی که می‌خواهند افطار سبک‌تر و کنترل‌شده‌تری داشته باشند؛ نکته مهم دیگر این است که بعضی افراد هنگام روزه‌داری و بعد از افطار بیشتر دچار افزایش قند می‌شوند و در این افراد بهتر است در وعده افطار و سحری از خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های خنک، سبک و رطوبت‌بخش بیشتر استفاده شود، مانند خاکشیر، تخم شربتی، بارهنگ، چهار تخم و در حد مناسب هندوانه، البته مصرف این موارد باید با توجه به وضعیت فرد، مزاج، بیماری‌های زمینه‌ای و توصیه پزشک تنظیم شود؛ همچنین بهتر است مصرف ادویه‌جات تند، غذاهای بسیار چرب، غذاهای سنگین، سرخ‌کردنی‌ها و خوراکی‌هایی که بدن را سنگین و قند خون را ناپایدار می‌کنند کاهش پیدا کند؛ استفاده متعادل از چاشنی‌هایی مانند آبغوره یا سرکه سیب بعد از غذا نیز برای برخی افراد می‌تواند به سبک‌تر شدن وعده غذایی و کنترل بهتر قند کمک کند، اما افراد دارای مشکلات گوارشی، زخم معده، ریفلاکس یا مصرف‌کنندگان داروهای خاص باید در این زمینه احتیاط کنند؛ در مجموع، بالا رفتن قند خون بعد از افطار تا حد زیادی به نحوه باز کردن روزه، سرعت مصرف مواد قندی، انتخاب نوع غذا در افطار و سحری و میزان چربی و ادویه غذاها بستگی دارد، بنابراین افراد دیابتی باید با برنامه‌ریزی، آرام غذا خوردن، پرهیز از مصرف ناگهانی شیرینی‌ها، انتخاب خوراکی‌های سبک و کنترل منظم قند خون، روزه‌داری ایمن‌تری داشته باشند و اگر قند خونشان مکرر بسیار بالا یا بسیار پایین می‌رود، حتماً با پزشک خود درباره امکان روزه‌داری، تنظیم داروها و زمان مصرف وعده‌ها مشورت کنند.