برخی از انواع کهیر و اگزما به شکلی ظاهر میشوند که هر بار در نقطهای متفاوت از بدن دیده میشوند؛ برای مثال یک روز در پشت، روز دیگر روی شانه و زمانی دیگر در ران یا بخشهای دیگر پوست. به این نوع بروزهای پوستی «هیجان خلط صفرا» گفته میشود. صفرا یکی از اخلاط اصلی بدن است که طبعی گرم دارد و گاهی ممکن است مقدار آن در بدن لزوماً زیاد نباشد، اما در اثر عواملی مانند تغذیه نامناسب، مصرف غذاهای تند و ادویهدار، فشارهای عصبی یا هیجانات روحی ناگهان تحریک شده و خود را به صورت کهیر یا التهاب پوستی نشان دهد. به همین دلیل است که برخی افراد هنگام عصبانیت یا استرس ناگهان دچار کهیر میشوند؛ زیرا این شرایط باعث تحریک و به اصطلاح «به هیجان آمدن» صفرا در بدن میشود. این نوع کهیر با برخی اگزماهای فصلی که در اثر غلبه سودا ایجاد میشوند تفاوت دارد و در نتیجه رویکرد درمانی آن نیز متفاوت است. در بسیاری از موارد وقتی افراد به سیستم پزشکی مدرن مراجعه میکنند، برای کاهش علائم پوستی داروهایی مانند آنتیهیستامینها، پمادهای موضعی یا در موارد شدیدتر داروهای کورتونی تجویز میشود که بیشتر جنبه کنترل علامت دارند. در حالی که در نگاه طب سنتی تأکید اصلی بر درمان علت است، نه صرفاً خاموش کردن علامت. برای درک این موضوع میتوان مثال آمبولانسی را در نظر گرفت که با صدای آژیر در حال عبور است؛ اگر تنها صدای آژیر را قطع کنیم مشکل حل نمیشود، زیرا علت اصلی وجود بیماری در داخل آمبولانس است و باید مسیر برای عبور آن باز شود. در مورد کهیرهای صفراوی نیز اگر تنها علائم پوستی مهار شوند ولی علت تحریک صفرا در بدن برطرف نشود، مشکل دوباره تکرار خواهد شد. بنابراین نخستین گام در درمان، کاهش تولید صفرا و ایجاد مسیری برای تعدیل و دفع آن از بدن است. یکی از روشهای مؤثر در این زمینه استفاده از «سرکهانگبین عنابی» است که برای تعدیل حرارت و کنترل صفرا کاربرد دارد و میتواند به کاهش شدت بروز کهیر کمک کند. همچنین برخی داروهای سنتی مانند فرآوردههای صفرابر که در طب سنتی و اسلامی تهیه میشوند نیز در این زمینه استفاده میشوند. اگر فرد تمایل داشته باشد از داروهای سادهتر گیاهی بهره ببرد، مصرف اسفرزه به میزان یک قاشق چایخوری در نصف استکان آب به صورت شبانه میتواند کمککننده باشد و در صورت نیاز برای اثر قویتر میتوان آن را همراه با مقدار کمی تخم گشنیز مصرف کرد، هرچند این ترکیب برای برخی افراد از جمله در دوران قاعدگی توصیه نمیشود. همچنین دمکرده بنفشه و ترنجبین میتواند به تعدیل حرارت و آرام شدن صفرا کمک کند. در کنار این درمانها، رعایت پرهیزهای غذایی نیز بسیار مهم است؛ کاهش مصرف فستفودها، غذاهای صنعتی، شکلات، تنقلات و غذاهای پرادویه که همگی میتوانند صفرازا باشند، نقش مهمی در کنترل این مشکل دارند. در مقابل، مصرف غذاهای سادهتر و مرطوبتر مانند سوپ، آش و خوراکهای سبک میتواند به تعدیل مزاج کمک کند. حتی میتوان سرکهانگبین را به صورت یک نوشیدنی خنک و ملایم همراه با آب، کمی لیموترش، مقدار کمی شیرینکننده طبیعی و موادی مانند خاکشیر تهیه کرد تا بهجای آب معمولی در طول روز مصرف شود. علاوه بر این، برای کاهش واکنشپذیری پوست نیز میتوان از روشهای موضعی مانند ترکیب حنا و سدر استفاده کرد
منابع و مراجع
- 1مقاله علمی
کهیرهای ناگهانی و هیجان خلط صفرا؛ نگاهی به علتها و راهکارهای طبیعی کنترل آن
محمد راد (2026)بنیاد مصیر


