وزوز گوش یکی از مشکلاتی است که امروزه حتی در سنین پایین نیز بسیار دیده میشود؛ در حالی که در گذشته معمولاً این عارضه بیشتر در سالمندان مشاهده میشد. از نگاه طب سنتی، وزوز گوش تنها یک مشکل موضعی در گوش نیست، بلکه نتیجه سالها اختلال در سبک زندگی، تغذیه، وضعیت گوارش و افزایش حرارت و خشکی در بدن است. یکی از مهمترین ریشههای این مشکل، افزایش حرارت زائد قلب و کبد یا همان افزایش حرارت غریزی بدن است؛ حالتی که باعث میشود خون حالت غلیظتر، داغتر و به اصطلاح «سوخته» پیدا کند. این خون سوخته هنگام گردش در بدن، بهویژه در اعضایی که مزاج ضعیفتر، سردتر یا مرطوبتری دارند، رسوب میکند و زمینه بروز بیماری را فراهم میسازد. مغز و نواحی اطراف سیستم عصبی مرکزی، بهخصوص در سنین بالاتر، مزاجی سرد و تر دارند و زمانی که این خون سوخته به آن نواحی میرسد، بهدلیل تفاوت مزاجی سریعتر رسوب کرده و بهتدریج موجب خشکی و اختلال در عملکرد طبیعی بافتهای عصبی میشود. هنگامی که این رسوبات در اطراف سیستم عصبی مرتبط با گوش میانی و گوش داخلی تجمع پیدا میکنند، فرد دچار صداهایی مانند وزوز، هوهو، سوت کشیدن یا صداهای مبهم در گوش میشود. به همین دلیل است که بسیاری از افراد انتظار دارند این مشکل با یک دارو یا درمان کوتاهمدت فوراً برطرف شود، در حالی که از نگاه ریشهای، این عارضه حاصل سالها عدم مراقبت از بدن است و درمان آن نیز نیازمند زمان، اصلاح مزاج و پاکسازی تدریجی بدن خواهد بود. البته برخی داروها، چه در طب سنتی و چه در پزشکی مدرن، ممکن است موقتاً علائم را کاهش دهند، اما تا زمانی که علت اصلی برطرف نشود، مشکل بهصورت کامل درمان نخواهد شد. دومین علت مهم وزوز گوش به عملکرد معده و دستگاه گوارش مربوط میشود. زمانی که فرد غذا را خوب نمیجود، دچار ریزهخواری مداوم است یا اصول صحیح تغذیه را رعایت نمیکند، بخارات و اخلاط نامناسبی از معده متصاعد میشود که میتواند روی مغز، سینوسها و گوش اثر بگذارد و باعث ایجاد صداهای گوش شود. در این میان، مصرف نان سفید و غذاهای صنعتی و فاقد سبوس یکی از عوامل مهم بروز زودهنگام وزوز گوش محسوب میشود؛ مسئلهای که باعث شده امروزه افراد سی یا چهل ساله نیز از این مشکل شکایت داشته باشند. در حالی که در گذشته چنین علائمی عمدتاً در سالمندان دیده میشد. بنابراین نخستین قدم درمان، اصلاح معده و کاهش حرارت قلب و کبد است. بسیاری از افراد زمانی که مصرف نان کامل را جایگزین نان سفید میکنند، استرس و فشارهای روحی خود را کاهش میدهند و سبک تغذیه خود را اصلاح میکنند، بخش زیادی از علائمشان کاهش پیدا میکند. اما در مواردی که خشکی و رسوبات سوداوی در نواحی عصبی تثبیت شده باشد، لازم است از درمانهای تدریجی برای نرم کردن و خارج کردن این مواد استفاده شود. در این زمینه، استفاده از منضجات سودا از مهمترین راهکارها محسوب میشود؛ زیرا این رسوبات در واقع نوعی سودای احتراقی هستند که در بدن سرد و خشک شدهاند و باید بهآرامی نرم و آماده دفع شوند. یکی از توصیههای رایج در این زمینه، استفاده از روغن بنفشه با پایه بادام شیرین، کنجد یا زیتون است که هر شب داخل بینی و گوش استفاده میشود تا از طریق ایجاد رطوبت مناسب، خشکی موجود در بافتهای عصبی کاهش پیدا کند. برای این کار معمولاً فرد در حالت درازکش قرار میگیرد، سر را کمی به عقب میبرد و چند قطره روغن داخل بینی میریزد تا به نواحی سینوسی و مغزی نزدیک شود و همزمان دو قطره نیز داخل گوش استفاده میشود. این کار معمولاً به مدت چهل روز ادامه پیدا میکند تا بهتدریج بافتهای خشک نرم شده و آمادگی دفع مواد زائد فراهم شود. همزمان مصرف ماءالجبن نیز توصیه میشود؛ مادهای که در طب سنتی برای پاکسازی اخلاط زائد و کمک به دفع مواد تجمعیافته کاربرد زیادی دارد. معمولاً توصیه میشود پس از مصرف آن، فرد فعالیت بدنی یا ورزش سبک انجام دهد تا تعریق ایجاد شده و دفع مواد زائد بهتر صورت گیرد. علاوه بر این، در برخی برنامههای درمانی استفاده از حنای خالص روی سر و سپس انجام حجامت رأس و حجامت ماستوئید نیز پیشنهاد میشود تا به کاهش حرارت، بهبود گردش خون و تخلیه مواد زائد کمک کند. مجموعه این اقدامات، اگر بهصورت منظم و همراه با اصلاح تغذیه و سبک زندگی انجام شود، میتواند طی چهل تا صد و بیست روز شدت وزوز گوش را تا حد زیادی کاهش دهد. البته در موارد پیچیدهتر، لازم است درمان زیر نظر افراد متخصص و آگاه به مبانی مزاجشناسی و اصلاح اخلاط انجام شود تا روند درمان دقیقتر و اصولیتر پیش برود.
منابع و مراجع
- 1مقاله علمی
وزوز گوش؛ از حرارت زائد و ضعف گوارش تا راهکارهای آرام و تدریجی درمان
محمد راد (2026)بنیاد مصیر