آسم یکی از شایع‌ترین مشکلات تنفسی است که بسیاری از افراد با علائمی مانند تنگی نفس، خس‌خس سینه و سرفه‌های مکرر آن را تجربه می‌کنند. با این حال، نگاه دقیق‌تر نشان می‌دهد که آسم همیشه یک «بیماری مستقل» نیست، بلکه در بسیاری از موارد، واکنشی آلرژیک از سوی بدن به عوامل داخلی یا خارجی محسوب می‌شود. در این مقاله تلاش شده است آسم از ابعاد مختلف بررسی و راهکارهای اصلاحی و درمانی آن بیان شود.

ماهیت واقعی آسم

برخلاف تصور رایج، آسم در اصل یک واکنش آلرژیک است. بدن در مواجهه با برخی عوامل خارجی یا داخلی، واکنشی نشان می‌دهد که این واکنش در بعضی افراد به‌صورت تنگی نفس و خس‌خس سینه بروز می‌کند. همان‌طور که برخی افراد پس از مصرف یک ماده غذایی دچار کهیر، خارش یا جوش پوستی می‌شوند، در برخی دیگر این واکنش آلرژیک در ریه‌ها خود را نشان می‌دهد.

در این افراد، ریه ممکن است به‌صورت ژنتیکی یا به دلایل دیگر ضعیف‌تر باشد و به همین علت، محل بروز واکنش آلرژیک قرار گیرد. بنابراین، بررسی زمینه‌های آلرژیک بدن در این افراد اهمیت زیادی دارد.

عوامل تشدیدکننده آسم آلرژیک

افرادی که دچار آسم با منشأ آلرژیک هستند، باید از برخی عوامل محرک پرهیز کنند، از جمله:

غذاهای تند و پرادویه

غذاهای پرچرب، سرخ‌کردنی و فست‌فودهای دیر‌هضم

قرار گرفتن در هوای آلوده

در کنار پرهیزها، استفاده از برخی روش‌های پاک‌سازی و اصلاح مزاج نیز توصیه می‌شود. مصرف سرکه‌انگبین به‌عنوان صاف‌کننده خون و انجام حجامت سالانه یک تا دو بار می‌تواند در بهبود این وضعیت مؤثر باشد.
نکته بسیار مهم این است که همه خس‌خس‌های سینه و سرفه‌های خلط‌دار را نباید آسم دانست. در بسیاری از موارد، این علائم ریشه معدی دارند. ضعف عملکرد معده و بروز ریفلاکس می‌تواند باعث شود ترشحات معده به‌صورت تدریجی وارد مجرای نای و ریه شود؛ فرآیندی که به آن «ریفلاکس میکروآسپیراتیو» گفته می‌شود.
از آنجا که حجم این ترشحات کم و ورود آن تدریجی است، فرد متوجه بازگشت اسید نمی‌شود. گاهی این ترشحات در سینوس‌ها تجمع کرده، فاسد می‌شوند و سپس به سمت ریه سرازیر شده و زمینه‌ساز درگیری‌های ریوی، سرفه‌های خلط‌دار و خس‌خس سینه می‌گردند. این مسئله در طب سنتی با عنوان «نزله» شناخته می‌شود.

اصلاح عملکرد معده نقش کلیدی در کاهش علائم تنفسی دارد. راهکارهای زیر می‌توانند بسیار مؤثر باشند:

خوب جویدن غذا

نخوردن آب، ماست، دوغ و ترشی همراه غذا

پرهیز از نان سفید

استفاده از نمک در ابتدای و انتهای غذا

در کنار این موارد، برخی داروهای گیاهی نیز کمک‌کننده هستند. جوارش کمونی یکی از ترکیباتی است که نتایج خوبی نشان داده است. همچنین می‌توان زیره سیاه را همراه مقدار کمی بابونه جوشانده و شب‌ها مصرف کرد. این ترکیب به بسته شدن دریچه کاردیا کمک کرده و شدت ریفلاکس را کاهش می‌دهد.